Soms ontstaat een schilderij uit meerdere herinneringen die ineens bij elkaar blijken te horen. Dat gebeurde deze week, toen ik de oproep van AVROTROS Kunst voorbij zag komen voor de wedstrijd ‘In het licht van Monet’. Deelnemers worden uitgedaagd een eigen werk te maken dat is geïnspireerd door Claude Monet en zijn bijzondere aandacht voor licht, water, kleur en atmosfeer.

Dat thema liet me niet los. Monet is natuurlijk onlosmakelijk verbonden met zijn schilderijen van waterlelies, ik heb zijn werk in meerdere musea mogen bewonderen. Tegelijk moest ik denken aan het werk van de opa van mijn vrouw, de kunstschilder Marinus Heijnes, die eveneens bekendstaat om zijn levendig geschilderde waterpartijen met lelies. In zijn werk herken ik niet alleen de invloed van het impressionisme, maar ook het karakter van het Nederlandse landschap: riet, wolken, wind, water en het steeds veranderende licht. Zoals je ook kunt zien in dit schilderij van Marinus Heijnes, dat bij ons al jaren aan de wand hangt.

Daaruit ontstond het idee voor mijn inzending, met als titel Vieren in Fryslân.

Een herinnering aan de Wytikkersfeart

De basis van het schilderij komt uit een kanotocht die ik in 2024 maakte over de Wytikkersfeart in Friesland. Voor ons voeren mijn dochters in een kano, tussen het riet en de waterlelies. Het lage standpunt, bijna op het niveau van het water, leverde een beeld op dat meteen iets schilderachtigs had. In mijn schilderij laat ik de kano met mijn dochters echter weg. Daardoor verschuift de aandacht volledig naar het water, de leliebladeren, het riet en het licht. De kijker bevindt zich zelf in de kano en kijkt laag over het water heen.

Een tweede ervaring kwam daar deze zomer bij. Tijdens een soortgelijke kanotocht over de Heidenskipsterfeart reden de auto’s op sommige plaatsen vlak boven ons langs. Vanuit de kano zag je boven het hoge riet soms maar kort een auto voorbijschuiven. Dat onverwachte contrast tussen het tijdloze landschap en het moderne verkeer vond ik bijzonder.

Daarom verschijnt in mijn schilderij boven het riet een Renault 4. Een eenvoudige, herkenbare klassieker die maar kort in beeld lijkt te zijn: alsof je hem vanuit de kano toevallig langs ziet rijden.

Monet, Heijnes en een eigen verhaal

Ik wil geen schilderij van Monet naschilderen. Het uitgangspunt is juist om enkele elementen uit zijn werk te verbinden met mijn eigen beeldwereld:

• het lage standpunt boven het water;
• de waterlelies en hun weerspiegelingen;
• het veranderende licht;
• losse, zichtbare penseelstreken;
• het moment van een voorbijgaande auto.

De invloed van Heijnes zoek ik vooral in de Nederlandse sfeer, het riet dat door het beeld beweegt en de manier waarop waterlelies niet alleen decoratieve bloemen zijn, maar onderdeel worden van een breed landschap.

De Renault 4 vormt daarin mijn eigen toevoeging. De auto is geen losstaand voertuigportret, maar een klein verhalend element: natuur en verkeer, rust en beweging, verleden en heden komen heel even samen.

De titel “Vieren in Fryslân”

De titel Vieren in Fryslân is een woordspeling: een ode aan het Friese waterlandschap én een verwijzing naar de Renault Vier die boven het riet langsrijdt.

De eerste opzet

Woensdagavond ben ik begonnen met een eerste globale opzet. In deze fase ging het vooral om de compositie: de verdeling van water en lucht, de rietkraag en de plaats van de auto. De kleuren en details waren nog voorlopig. De Renault 4 was op dat moment nog niet meer dan een eenvoudige vorm boven het riet. Mijn bedoeling was wel meteen duidelijk: de auto moest herkenbaar worden, maar niet de hoofdrol opeisen. Het schilderij moest in de eerste plaats over water, licht en sfeer gaan.

Na 4 uur schilderen

Na ongeveer vier uur schilderen kreeg het werk steeds meer zijn uiteindelijke karakter. De Renault 4 werd rood, het riet kreeg meer ritme en de leliebladeren begonnen meer kleur en diepte te krijgen. Voor de behandeling van de waterlelies keek ik nadrukkelijk naar schilderijen van Marinus Heijnes, wiens werk ik al jaren bewonder.

De afronding na 5 uur schilderen

Na advies van mijn kinderen en enkele reacties op Facebook heb ik in het laatste uur vooral de voorgrond aangepakt. De leliebladeren waren nog wat vlak en kregen meer volume en kleurverschillen. Ook de centrale lelie heb ik scherper in het water gezet. Daarna heb ik besloten te stoppen en het werk te signeren.

Het resultaat

Het resultaat is geen poging geworden om Monet na te schilderen. Veel interessanter vind ik de combinatie van verschillende invloeden: Monet in het licht, het water en de losse toets; Heijnes in de waterlelies en het Nederlandse landschap; en mijn eigen verhaal in het Friese vaarlandschap en de Renault 4 die onverwacht boven het riet verschijnt.

Ik ben benieuwd wat je ervan vindt. Mocht je je mening over het resultaat willen geven, dan kun je die hieronder achterlaten.