de eerste auto in de straat
Soms begint een schilderij niet met een spectaculair landschap of een bijzondere lichtval, maar met een oude familiefoto.
Ik zag op Facebook een zwart-witfoto van een jongen die de auto van zijn vader stond te wassen. De jongen was geboren in 1952 en de auto behoorde toe aan zijn vader, vertegenwoordiger van Philips-autoradio’s. Volgens het bijschrift was het een van de eerste auto’s in de straat. Alleen dat gegeven riep al meteen een hele wereld op: een tijd waarin autobezit nog bijzonder was, buren kwamen kijken en een glimmende wagen voor de deur iets vertelde over vooruitgang en trots.
De auto bleek een Opel Rekord te zijn. Op de foto staat hij vrijwel recht van achteren afgebeeld: breed, zwaar en met veel chroom. De jongen leunt over de kofferbak en poetst zorgvuldig de lak. Juist die eenvoudige handeling maakte de foto voor mij aantrekkelijk. Het gaat niet alleen om een klassieke auto, maar ook om de zorg waarmee ermee werd omgegaan.
Van zwart-wit naar kleur
De oorspronkelijke foto is zwart-wit. Dat gaf mij als schilder veel vrijheid, maar ook een probleem: welke kleuren zouden geloofwaardig zijn?
Ik koos voor een geelgroene carrosserie met een rood dak. De gele kleur is eigenlijk op verzoek van mijn vrouw Charlotte die leuke herinnering heeft aan auto’s uit die tijd met zo’n ‘snoepkleur’. Dat zijn uitgesproken kleuren, maar ze passen bij de optimistische uitstraling die auto’s uit die periode vaak hadden. Het blauw van de kleding van de jongen vormt een krachtig contrast met het geel van de auto. Daardoor blijft hij zichtbaar naast de veel grotere wagen.
De omgeving heb ik eveneens in kleur opgebouwd: warme rode pannendaken, bakstenen huizen, groen langs de straat en een blauwe lucht. Het moest geen nauwkeurig ingekleurde foto worden, maar een herinnering die opnieuw tot leven komt.
Een auto als hoofdpersonage
De Opel neemt bijna het hele beeldvlak in beslag. Door de lage kijkpositie en de brede achterzijde oogt hij indrukwekkend, zeker naast de jongen. Dat verschil in formaat vond ik belangrijk. Voor een kind moet zo’n auto bijna enorm hebben geleken.
Tijdens het schilderen merkte ik hoe bepalend de vorm van het dak, de achterruit en de kofferbak was. De auto bestaat uit grote horizontale vlakken die gemakkelijk plat kunnen worden. Met licht, schaduw en kleurverschillen heb ik geprobeerd de ronding van het plaatwerk zichtbaar te maken.
Ook de chromen bumper vroeg veel aandacht. Chroom heeft nauwelijks een eigen kleur: het weerspiegelt vooral de lucht, de straat, de auto en de donkere schaduw eronder. Met blauwgrijze, witte en donkere penseelstreken ontstond uiteindelijk het idee van glanzend metaal.
De jongen
Hoewel de auto het grootste deel van het doek inneemt, draait het verhaal voor mij vooral om de jongen. Zijn houding vertelt meteen wat hij doet. Hij buigt zich voorover, steunt tegen de auto en wrijft met een doek over de kofferbak. In zijn andere hand houdt hij nog een doek vast.
Het was belangrijk dat hij ook werkelijk als jongen herkenbaar bleef. Bij een klein figuur kunnen donkere schaduwen in gezicht en kleding iemand al snel ouder en zwaarder laten lijken. Daarom heb ik geprobeerd zijn houding, smalle benen, korte broek en sandalen helder te houden.
De aanraking tussen zijn hand, de poetsdoek en de auto vormt het eigenlijke middelpunt van het schilderij. Daar ontmoeten mens en machine elkaar.
Meer dan nostalgie
Het schilderij heet De eerste auto in de straat.
Die titel verwijst naar het verhaal bij de foto, maar ook naar een verandering in het straatbeeld. De auto was niet zomaar een vervoermiddel. Hij stond voor vrijheid, moderniteit en misschien ook een beetje aanzien. Tegelijk was het een kostbaar bezit dat werd onderhouden en gekoesterd.
Voor de jongen op de foto was het waarschijnlijk gewoon een klusje. Voor ons, zoveel jaren later, is het een beeld van een verdwenen wereld: een rustige straat, weinig verkeer en een auto die nog bijzonder genoeg was om trots te poetsen én te fotograferen.
Dat is wat mij in oude foto’s aanspreekt. Ze leggen vaak geen historische gebeurtenissen vast, maar gewone momenten. Juist daardoor kunnen ze zoveel vertellen.
De eerste auto in de straat
Olieverf op doek, 2026.