Magenta, Elburg en een beetje toeval
Sommige schilderijen ontstaan niet uit één idee, maar uit een keten van toevalligheden, herinneringen en experimenten. Dat geldt zeker voor dit werk, geïnspireerd op een scène in de haven van Elburg — volgens mij het mooiste stadje van de wereld. Ik liep er een jaar geleden rond toen mijn oog viel op een rijtje botters, vredig naast elkaar dobberend in de historische haven. De combinatie van het licht, het water en de boten raakte iets in mij. Niet vreemd, want ik heb een zwak voor oude schepen én voor Elburg: ik zat vroeger op school in de binnenstad en voel me nog altijd sterk verbonden met deze plek.
Thuis begon ik januari dit jaar aan een schilderij over de botterhaven, met proment daarop de EB24. In mijn nieuwe verfdoos van de Hengelose Kunstschildersverffabriek zat een tube magenta – een kleur die ik nog niet eerder bewust had gebruikt. Toevallig hoorde ik in een documentaire diezelfde week over het boek Magenta van Geert Jan Jansen, vroeger meestervervalser en tegenwoordig ‘gewoon’ kunstenaar die deze kleur naar eigen zeggen gebruikte om andere kleuren intenser te maken. Die gedachte prikkelde me. Ik besloot het direct uit te proberen, en gaf mijn onderschildering een stevige laag magenta mee. Het werkte: het schilderij kreeg vanaf het begin een subtiele gloed en levendigheid die vooral opvalt in het water en de lucht. Een gloed die ik niet eerder op die manier had ervaren.
Het werk zelf groeide langzaam, vaak in tussenmomenten: tijdens een schilderavond, tussen twee koffies door op kantoor, of bij een verloren uurtje wanneer ik mijn kwast even pakte om een detail aan te passen. Op facebook plaatste ik gedurende het proces foto’s. Zo ontstond daar als vanzelf een soort schilderdagboek. Iedereen kon daar de voortgang volgen, van de eerste opzet met viltstift tot de laatste toets in het water.
Er zaten de nodige verrassingen in dit schilderproces. Een deurklink die door het doek ging, verf die per ongeluk op de Vischpoort viel en zo een perfecte lichtinval veroorzaakte, en zelfs een hondje dat spontaan zijn weg naar het doek vond. Alles bij elkaar werd het een werk waarin experiment en intuïtie centraal stonden – met een beetje hulp van magenta.
Ik kreeg mooie reacties op het werk, waaronder ook waardevolle tips van collega’s en online kunstgroepen. Ik heb het schilderij al weer een poos geleden gesigneerd en ik ben al lang geleden gestopt er zo nu en dan iets aan toe te voegen. Want zoals een collega-kunstenaar mij zei: “Maak het schilderij niet dood.” Een goed advies. Soms is het laten leven van een schilderij net zo belangrijk als het maken ervan.
Eind augustus mocht ik Geert Jan Jansen persoonlijk ontmoeten — een inspirerende ontmoeting. Geert Jan heeft voor mij een exemplaar van Magenta gesigneerd en ik heb het boek in één ruk uitgelezen. Ik lees niet zoveel boeken, dus dat is voor mij best bijzonder. Wat mij vooral aanspreekt in zijn verhaal zijn de uiterst kritische kanttekeningen die hij maakt over de kunstwereld en over bepaalde kunstenaars in het bijzonder. Het boek is al uit 1998, maar ik zou iedereen die iets met kunst heeft willen adviseren het te gaan lezen. Mogelijk heb ik de kleur Magenta niet gebruikt zoals Geert Jan dat in zijn boek had beschreven, maar ik ben nog steeds heel tevreden over mijn experiment, dat zeker voor herhaling vatbaar is.